HEMIJSKA INDUSTRIJA
NPK đubrivo
je kompleksno mineralno đubrivo koje sadrži tri osnovna elementa: azot (N), fosfor (P) i kalijum (K). Svaki od ovih elemenata ima specifičnu ulogu u ishrani biljaka, čime doprinosi njihovom zdravom rastu i razvoju.
Fosforna kiselina
ili ortofosforna kiselina je triprotonska oksikiselina fosfora čija je hemijska formula H3PO4. Njene soli nazivaju se fosfati. Fosforna kiselina tehničkog kvaliteta je multifunkcionalno sredstvo. Koristi se za prehranu biljaka, antikorozivnu zaštitu čelika, hemijsko poliranje aluminijuma u metalnoj industriji, proizvodnju soli koje se koriste kao punioci u aparatima za zaštitu od požara, proizvodnji titanijum dioksida i industriji boja. Takođe se koristi kao katalizator, sredstvo za sušenje i sredstvo za čišćenje. Najveću primenu nalazi u proizvodnji inudstrijskih i institucionalnih sredstva za čišćenje, a takođe je povoljan regulator kiselosti i antioksidant.
Kaustična soda
ili natrijum hidroksid je neorgansko jedinjenje (natrijumova baza ili lužina), čija je hemijska formula NaOH. Natrijum hidroksid je kristalna suptanca bele boje, koja burno reaguje sa vodom. Nema specifičan miris, ne oksiduje i nije zapaljiv.
Kaustična soda našla je široku primenu u različitim granama industrije. Hemijska i farmaceutska industrija: proizvodnja boja za tkaninu, plastiku, intermedijera, natrijumovih soli, itd; proizvodnja sapuna i detergenata drugih sirovina kao što je natrijum fosfat i natrijum silikat;
Industrija za proizvodnju sintetičkih vlakana: proizvodnja veštačke svile i drvene pulpe za proces dobijanja viskoze, mercerizacije pamuka;
Prehrambena industrija: čišćenje masti i ulja, uklanjanje masnih nečistoća;
Industrija za proizvodnju aluminijuma: prerada boksita; Industrijski tretman voda: regeneracija jonoizmenjivača;
Tretman otpadnih voda; precizna neutralizacija; Industrija stakla i keramike; proizvodnja stakla.
Amonijačna voda
se odnosi na vodeni rastvor amonijaka, koji ima jak oštar miris i slabu alkalnost. Amonijak se koristi kao poljoprivredno đubrivo. U hemijskoj industriji koristi se za proizvodnju različitih amonijumovih soli, aminirajućih sredstava za organsku sintezu i katalizatora za proizvodnju termoreaktivne fenolne smole. U tekstilnoj industriji koristi se u predionici vune, svili i industriji štampe i bojenja. Koristi se za pranje vune, vunene tkanine i sive mrlje od uljanih platna, pomoć pri bojenju, podešavanje pH, itd. Osim toga, koristi se za farmaceutske, štavljenje, obloge za termofor (priprema rastvora za posrebrivanje), alkalizaciju gume i mast.
Hlorovodonična kiselina
sona kiselina (molekulska formula – HCl ) je kiselina koja nastaje rastvaranjem hlorovodonika u vodi.
Hlorovodonična kiselina se naziva i rastvor hlorovodonika u drugim polarnim rastvaračima npr. u acetonu. Razblažena hlorovodonična kiselina se nalazi u želucu čoveka i sisara i ona omogućava varenje belančevina.
Hlorovodonična kiselina je jedna od najvažnijih industrijskih kiselina.
Između ostalog koristi se za čišćenje površine metala i za estrakciju ruda. Sem toga zajedno sa azotnom kiselinom gradi carsku vodu – rastvor koji rastvara čak i zlato i platinu.
ALUMINIJUMSKA INDUSTRIJA
KALCINISANI PETROL KOKS
je petrohemijski proizvod, a njegova sirovina je zeleni petrolej koks. Široko se koristi u proizvodnji ugljeničnih proizvoda kao što su grafitna elektroda, grafitni blok i kočione pločice. Može se koristiti i kao ugljenični aditiv u nekim čeličanama i fabrikama aluminijuma. Može se koristiti i kao vatrootporni, termoizolacioni materijali, punila itd.
ZELENI KOKS
nastaje odloženim koksiranjem tokom konverzije sirove nafte u tečna goriva kao što su benzin i mlazna goriva. Kvalitet zelenog koksa potiče uglavnom od kvaliteta sirove nafte koju rafinerija troši. Kvalitet koksa određuje njegovu upotrebu.
SMOLA
je termin za destilovane ostatke procesa destilacije katrana uglja. Katran uglja je nusproizvod proizvodnje koksa. Shodno tome, koks se može koristiti tokom proizvodnje sirovog gvožđa. Zbog visokog sadržaja ugljenika i sposobnosti održavanja tečne konzistencije na visokim temperaturama, katran igra ključnu ulogu u proizvodnji specijalnih materijala na bazi ugljenika. Osnovna primena katranske smole je da služi kao vezivo za koks tokom ugljeničnih i grafitnih elektroda tokom proizvodnje čelika i aluminijuma. Smola se proizvodi u različitim specifikacijama na osnovu zahteva kupaca.
ALUMINIJUM FLUORID
(AlF3) je neorgansko jedinjenje koje se koristi u proizvodnji aluminijuma. Ova bezbojna čvrsta materija se javlja u prirodi.
GLINICA
je bezvodni aluminijum oksid kristalne strukture koji se dobija kalcinacijom alumnijum hidroksida na temperaturama preko 1000°C. Tokom kalcinacije, hidroksid gubi vezanu vlagu. Veličina čestica glinice ostaje od 75 do 95µm. ima više tipova niskokalcinisane glinice: metalurška; nemetalurška; niskoalkalna i bela glinica. Ovaj materijal ima široku komercijalnu primenu i koristi se u procesu proizvodnje aluminijuma, u industriji čelika, u proizvodnji vatrostalnih materijala, u proizvodnji stakla, proizvodnji korunda, proizvodnji specijalnih tipova glinica kao i aluminijumskih i magnezijumovih spinela, u cementnoj industriji, u industriji katalizatora, proizvodnji abraziva, u industriji keramike i slično.
CEMENTNA I GRADJEVINSKA INDUSTRIJA
Kalcijum-sulfat (DSG)
Kalcijum-sulfat je hemijsko jedinjenje čija je oznaka CaSO4. U prirodi se javlja kao mineral anhidrit, CaSO4 i kao dihidrat, CaSO4* 2H2O, koji se naziva gips, a ako je zrnast i potpuno beo - alabaster.
Kalcij sulfat dihidrat u prahu, takođe poznat kao gips, ima različite funkcije i primene u različitim industrijama. Evo nekih glavnih funkcija i primena kalcijum sulfat dihidrata u prahu:
Građevinski materijal: Kalcijum sulfat dihidrat u prahu se široko koristi u građevinskoj industriji kao građevinski materijal. Glavna je komponenta gipsa i gipsanih ploča (gipsanih ploča). Pruža odličnu otpornost na vatru, zvučnu izolaciju i lako se obrađuje tokom izgradnje.
Dopuna tla: Kalcijum sulfat dihidrat u prahu se koristi kao dodatak zemljištu u poljoprivredi. Pomaže strukturi tla, drenažu vode i aeraciju. Obezbeđuje izvor kalcijuma i sumpora za ishranu biljaka, promoviše zdrav razvoj korena i povećava rast useva.
Proizvodnja cementa i betona: Kalcijum sulfat dihidrat u prahu se koristi u proizvodnji cementa i betona. Deluje kao usporivač, usporavajući vreme vezivanja betona, što omogućava bolju obradivost i očvršćavanje materijala.
Industrija hrane i pića: Kalcijum sulfat dihidrat u prahu se koristi kao aditiv za hranu u industriji hrane i pića. Služi kao izvor kalcijuma i važan koagulant u procesima kao što su proizvodnja sira i proizvodnja tofua. Takođe deluje kao sredstvo za učvršćivanje konzerviranog povrća i poboljšava teksturu i stabilnost određenih prehrambenih proizvoda.
Farmaceutska industrija: Kalcijum sulfat dihidrat u prahu se koristi kao neaktivan sastojak u farmaceutskoj industriji. Obično se koristi kao punilo, vezivo ili razređivač u tabletama i kapsulama kako bi se pružile odgovarajuće fizičke karakteristike i poboljšala formulacija leka.
Leteći pepeo
Sve manje prostora i sve veći troškovi odlaganja letećeg pepela potpuno su promenili pogled prema nekada najvećoj količina otpada u svetu. Stroži propisi u oblasti zaštite životne sredine, ekonomski razlozi, a u novije vreme posebni zahtevi tehnologije i industrije, pretvorili su leteći pepeo u potencijalno prihvatljivu robu ili sirovinu. Zbog toga, sve više termoelektrana prelazi na modernije sisteme pneumatskog transporta i deponovanja letećeg pepela, podstaknuti ne samo merama zaštite životne sredine, već i povećanom potražnjom.
Vrlo je važna činjenica da se leteći pepeo može upotrebljavati direktno, bez prethodnog tretmana. S druge strane, pojedine komponente se mogu izdvojiti iz letećeg pepela različitim metodama (hemijski, termički, mehanički) i dalje koristiti kao delimična zamena za važne sirovine, ili kao ključni aditivi za poboljšavanje određenih proizvoda (npr. pucolanski aditiv za cement i beton) . Naročito je značajan porast njegove upotrebe u cementnoj industriji i građevinarstvu.
Pored toga, leteći pepeo nalazi mnoštvo primena: kao pokrivka, u podlogama za puteve, za solidifikaciju i stabilizaciju otpada, za proizvodnju lakih agregata, u industriji keramike, metalurgiji, za poboljšanje poljoprivrednog zemljišta i vode.
UGALJ
LIGNIT
se dobija kompresijom treseta, ali sadrži veću količinu uglja. Karakteriše ga drvenasta struktura. Eliminisanjem vode količina ugljenika se može dovesti do 60-75% i zbog toga se smatra gorivom srednjeg kvaliteta. Koristi se za generiranje osnovne električne energije. Tekstura lignita je gruba i grbava, a boja mu je bledo siva ili prljavo žuta. Njegova toplotna vrednost iznosi 6-12,5 MJ/kg, uz neznatni sadržaj sumpora.
MRKI UGALJ
deli se u dve grupe – meki i tvrdi mrki ugalj. To zavisi od biljnih ostataka koji su zastupljeni u uglju. Na našim prostorima je, pored lignita on najzastupljeniji. Mrki ugalj je, logično, tamne boje i varira od tamno braon nijansi do crne. Najčešće se koristi za ogrev, jer malo skuplji lignita, ali ima veću kaloričnost, manje pepela i bolje održava temperaturu.
KAMENI UGALJ
se retko nalazi na našim prostorima. Razlog tome je što se on jako dugo stvara, a brzo troši. Najčešće se koristi u industriji, jer ne ostavlja veliki otpad i sporo gori. Ova vrsta uglja stvara toplotnu energiju od 25 – 36 MJ/kg. Kameni ugalj se deli na više vrsta, a kao kriterijum za tu podelu uzeta je količina isparljivih supstanci (antracit, poluantracit, gasni kameni ugalj, maseni kameni ugalj, gasnoplameni kameni ugalj).
ANTRACIT
je ugalj velike kaloričnosti, jer u sastavu ima 95% ugljenika. Vrlo je tvrde teksture, a boja mu je crno-siva. Antracit se teško pronalazi. Koristi se, u glavnom, za proizvodnju električne energije i za proizvodnju koksnog uglja. Antracit ispušta najmanje otpada, pa se smatra najčistijim ugljem.
